Barbaros Kılıç Yazdı: Verimlilik için akü ve redresör seçimi

Barbaros Kılıç Yazdı: Verimlilik için akü ve redresör seçimi

Vinç & Platform dergisinin bu sayısında, akü kullanımlarında, kullanıcıların beklentisi olan yüksek verimlilik için kaliteli ve bilinçli redresör seçiminin önemine değiniyor olacağım.
                 Akülü ekipman kullanımının her geçen gün hızla artış göstermekte olduğu ülkemizde, bu araçlar içerisinde kullanılan akülerin sahip olacağı kalitenin önemini daha önceki yazılarımızda da detaylı olarak irdelemiştik. Bugün ise, en önemli parça olarak tanımladığımız akülerin, verimli çalışmaları için tamamlayıcı unsur olan redresörlerin seçimleri ile ilgili paylaşımlarımız söz konusu olacaktır.
                Bildiğiniz üzere akülü ekipmanlar, özellikle filo kiralama operasyonları ile Türkiye’nin önde gelen işletmelerine oldukça yüksek adetlerde teslim edilmekte ve bu makineler üzerindeki akülerde, yedek aküleri ile birlikte bu projelerde yıllarca şarj ve deşarj işlemlerine tabi tutulmaktadır. Ve bu çalışmalar esnasında da kullanım şekillerine göre uzun ya da kısa ömürlü olarak kullanıcılarına hizmet vermektedir. Türkiye şartlarını incelediğimizde, kullanıcıların büyük bir bölümü akülerin ömürlerinin az gittiğinden ve çalışma süresi içerisinde de performanslarının düştüğünden şikayet etmektedir. Bu şikayetlerin bir bölüm nedenleri de maalesef ki yine kullanıcılardan kaynaklı olarak meydana gelen, zamansız ve/veya hiç saf su eklememe, açık, yüksek ve sık sıcaklık değişimi olan alanlarda aküleri şarj etme, akü yüzey temizliklerine dikkat etmeme, tak - çıkar olarak tabir edilen kısa süreli şarj ve deşarj uygulamaları yapma gibi başlıca hatalardır. Bu yazıda üzerinde duracağımız ve diğer verimlilik kaybına neden olan önemli hatalar ise aküleri şarj eden redresörlerin kalitesiz, yanlış kapasiteye ve şarj karakteristiğine sahip olarak seçilmesidir. Bu konuda, tüm akü üreticilerinin birleştiği ortak nokta iyi bir akünün iyi bir redresör ile şarj edilmesi gerçeğidir. Akülü ekipman kiralayan ve satışı yapan firmalar, bahsettiğimiz kullanıcı hatalarının her ne kadar önüne geçerlerse geçsinler, redresör seçimlerine dikkat etmediklerinde tam anlamı ile verimli bir akü kullanımı sağlayamayacaklardır.
                Düşük maliyetleri sebebi ile standart olarak tanımladığımız Wa karakteristiğine sahip trafolu tip şarj redresörlerinin seçilmesi, tedarikçi firmalar tarafından bu konuda en çok yapılan ve en önemli hata olarak göze çarpmaktadır. Genellikle bu seçimi yapan firmalar akülerin kapasitelerine tam anlamı ile uygun redresör kapasite seçimini yapmamaktadırlar. Wa karakteristiğe sahip standart redresörler, şarjın son %2’lik kısmında (bu kısım, patlayıcı gazların açığa çıktığı şarjın son 2-4 saatlik bölümdür) akım sınırlaması yapamamaktadır. Bu bölümde akünün her 100AH değeri için redresör maksimum 4A besleme yapması gerekir iken, bu redresörlerde 8A’ e kadar çıkan iki kat değerler ölçülmektedir. Hal böyle olunca akülerin şarjı sırasında iç sıcaklıkları olması gereken maksimum sıcaklık değerlerinin oldukça üstüne çıkmakta ve akü plakaları ciddi hasarlar (plakalarda dökülme, korozyon, iletkenlik kaybı vb.) görmektedir. Ayrıca aküde oluşan aşırı buharlaşma nedeni ile saf su tüketimi artmakta ve zamanla akülerin asit konsantrasyonları bozularak akü performansları düşmektedir.  Normalde akü seçimini yapacak olan firma yetkilileri bu tip redresörlerde akü AH (amper-saat) kapasitesinin maksimum %15 değerini alarak, redresörün  A (amper) değerini hesaplamaları gerekir iken, genellikle düşülen yanlış, akünün daha zamanda şarj olması için bu %15’lik değerin %20-25 değerlerinde seçilmesidir. Hal böyle olunca, akım sınırlama özelliği olmayan Wa karakteristiğine sahip redresörler yüksek seçilmiş A değerleri nedeni ile tabiri caiz ise aküleri haşlamaktadırlar. Böyle bir redresör ile akünüzü şarj ettiğinizde akünüzün ömründe %50 oranlarında gerileme yaşanacak ve akü performansı oldukça düşecektir. Akülerin şarjı esnasında her 10C sıcaklık artışı akünün ömrünü %50 oranında kısalmaktadır. Redresör temini yapacak olan firmaların yine de bu tarz bir redresör almaları gerektiğinde, akülerinde verimlilik beklemeleri için akü kapasitesinin %10-12 değerlerinde redresör kapasite seçimi yapmaları, kullanımları içerisinde periyodik olarak redresörlerin kalibrasyonlarını kontrol ettirmeleri gerekmekte ve kullanıcılarına akülerin bu cihazlar ile yapılan şarj işlemi bittikten sonra redresörlerini kapalı duruma getirmeleri gerektiği bildirmelidir.

                Bu uygulamalar sağlansa da, Wa karakteristiğe sahip redresörler ile, WaWo karakteristiğe sahip standart redresörlere ve özellikle yüksek frekanslı olarak tanımladığımız tarafosuz redresörlere göre daha verimli bir akü kullanımı sağlamak imkansızdır. Bahsi geçen bu iki tip redresör grubunda şarjın son %2’lik kısmında akım sınırlama özelliği söz konusu olup, akünün her 100AH değeri için redresörler tarafından maksimum 4A akım beslemesi yapılmaktadır. Hal böyle olunca akülerin en büyük düşmanı olan akülerin aşırı ısınmasının ve doğal olarak plakalarının zarar görmesinin önüne geçilmiş olacaktır. İyi redresör seçimi ile birlikte kullanıcı hatalarının da önüne geçilmesi ile birlikte akülerde maksimum verimlilik elde edilebilecektir. Burada yüksek frekanslı olarak tabir ettiğimiz redresörlerin pahalı olmasına karşın üstün özellikleri nedeni ile tercih edilmeleri,  akü kullanım ömrü içerisinde ( uzun vadede ) akülü ekipman kiralaması ve satışı yapan firmalar ile doğal olarak son kullanıcılarına getirisi oldukça fazla olacaktır. Bu sayede IUIa karakteristiğinde şarj yapacak olan yüksek frekanslı redresörler kesin olarak akım sınırlamasına gidecek ve bu durumda redresör kapasite seçimi daha yüksek amper değerlerinde yapılabilecektir. %15 gibi maksimum değer sınırlamasına gidilmeye gerek kalmayacaktır. Redresör, şarjın son %2’lik kısmında kesin olarak akımı sınırlayacağı için, %15 değil %25 değerde bile redresör seçimi yapılabilecektir. Bu sayede ayrıca akünün daha kısa sürede şarj edilmesi sağlanacaktır. Yüksek frekanslı redresör seçimi, akülerin ömrünü uzatırken, aküde ısınma olmayacağı için aşırı saf su sarfiyatının önüne geçecek, şebekedeki dalgalanmalardan etkilenmeyerek aküye daha doğrusal akım verip, akünün plaka yapısına zarar vermeyecek, akü kullanan işletmelerde daha az elektrik tüketerek ciddi enerji tasarrufları sağlayacaktır. Özellikle bu son özellik, akülü ekipman satıcı ve/veya kiralayıcı firmalar için iyi bir satış enstrümanı olacaktır. Hedef müşteri kitlelerinin yüksek enerji giderlerine sahip işletmeler olması ve bu cihazların normal redresörlere göre daha az elektrik tüketiyor ve aynı şarj kalitesi ile daha kısa sürede şarj yapabiliyor olmaları bu cihazları tercih sebebi yapıyor olacaktır.

                Redresör seçimini ve alımını yapacak olan firmaların bu cihazları alım yapacak oldukları firmaya ve firmanın ürün kalitesine dikkat ediyor olmaları da bu konuda mutlaka dile getirilmesi gereken ayrıca bir unsudur. Unutulmamalıdır ki, her yüksek frekanslı olarak tanıtılan redresör açıklamaya çalıştığımız avantajları sağlamıyor olabilir. Bu nedenle temin edilecek ürünün menşei ve teknik özellikleri mutlaka ama mutlaka yüksek önem ile incelenmelidir.

               Sonuç olarak aküler için unutulmaması gereken altın kural, “ iyi akü + iyi bir şarj cihazı” yöntemidir. Her iki ürünün iyi olması akülerdeki verimliliği maksimum değerlere ulaştırmaya yardımcı olacaktır.

Saygılarımla,


Barbaros Kılıç
Tunçmatik Elektrik. Malzemeleri. San. ve Tic. A.Ş.
Kurumsal Departman Müdürü

Yorumlar

Yorum yapabilmek için lütfen giriş yapın.

Giriş Yap

İlgili Paylaşımlar